Między półką a ekranem – czytelnictwo w Polsce | GUS - Portal Informacyjny

23 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich – święto ustanowione przez UNESCO w celu promocji czytelnictwa, edytorstwa i ochrony własności intelektualnej. To dobra okazja, by przyjrzeć się aktualnym danym statystycznym dotyczącym czytelnictwa w Polsce oraz roli bibliotek w dostępie do kultury.

Czytamy więcej, czy mniej?

Z najnowszych badań Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2024 r. co najmniej jedną książkę przeczytało lub odsłuchało 59,7% Polaków – o 1,5% więcej niż w 2019 r. i o 5,6% więcej niż w 2014 r.

Kto czyta częściej?

Kobiety czytają częściej niż mężczyźni – odpowiednio 70,8% wobec 47,5%. Wyższy poziom czytelnictwa obserwowany jest również wśród osób z wyższym wykształceniem (83,5%) oraz wśród młodych ludzi – w grupie wiekowej 15–24 lata książki czytało lub odsłuchiwało 78,3% osób.

Co czytamy?

Najchętniej wybieraną kategorią pozostaje literatura piękna, która stanowiła prawie 40% czytanych książek. Rosnącym zainteresowaniem cieszą się także książki popularnonaukowe (14,1% w 2024 r. wobec 11,2% w 2019 r.) oraz publikacje fachowe i zawodowe (13,7% wobec 11,5% w 2019 r.). Ponad połowa czytelników (52%) deklaruje, że sięga po książki przede wszystkim dla przyjemności, choć czytanie pełni także istotną funkcję edukacyjną i rozwojową.

Wydania drukowane, czy e-booki i audiobooki?

Mimo postępującej cyfryzacji, książki drukowane nadal są popularne – w 2024 r. korzystało z nich 56,7% czytelników (55,0% w 2019 r.; 51,4% w 2014 r.). Jednocześnie 17,1% osób sięgało po e-booki i audiobooki, przy czym wśród młodszych grup wiekowych udział ten był znacznie wyższy. Trend ten wskazuje na stopniowe przenikanie się tradycyjnych i cyfrowych form czytania.

Skąd pozyskujemy książki?

Najczęściej Polacy korzystają z własnych księgozbiorów (ponad 26%), ale również kupują książki w księgarniach i innych punktach handlowych (21,4%), wypożyczają je z bibliotek (20,8%) oraz pożyczają od znajomych (17%).

Rola bibliotek w czytelnictwie

Istotną rolę w systemie czytelnictwa nadal odgrywają biblioteki. W 2024 r. korzystało z nich 25,9% Polaków, a wśród młodzieży w wieku 15–24 lata – aż 70,5%. Liczba wypożyczeń w bibliotekach w 2024 r. wyniosła 98,8 mln. To pokazuje, że biblioteki pozostają ważnym miejscem kontaktu z kulturą, szczególnie dla uczniów i studentów.

Rynek książki w ruchu

Po nieznacznym spadku w 2022 r. (32 408) liczba tytułów ponownie wzrosła do 33 893 w 2023 r., by w 2024 r. spaść do 30 662 tytułów. Może to wskazywać na zmniejszenie liczby wydawnictw w formie papierowej spowodowane przechodzeniem rynku wydawniczego na e-booki i audiobooki.

Czytelnictwo w Polsce pozostaje ważnym elementem życia społecznego i kulturalnego. Książki – zarówno w formie tradycyjnej, jak i cyfrowej – pełnią funkcję nie tylko rozrywkową, ale także edukacyjną i rozwojową, a biblioteki nadal stanowią istotny punkt dostępu do kultury, szczególnie dla młodszych pokoleń.

Główny Urząd Statystyczny co roku gromadzi informacje z bibliotek na sprawozdaniu o symbolu K-03 (styczeń, luty po zakończeniu roku odniesienia). Sprawozdanie obejmuje m.in. dane o zbiorach, czytelnikach, liczbie wypożyczeń oraz kadrach biblioteki. Informacja sygnalna uwalniająca wyniki badania za 2025 r. ukaże się 26 maja 2026 r.

Więcej informacji dostępnych jest w publikacjach GUS, w tym „Uczestnictwo ludności w kulturze w 2024 r.” oraz we wcześniejszych edycjach z 2019 i 2014 roku: https://publikacje.new.stat.gov.pl/portalpublikacje/uczestnictwo-ludnosci-w-kulturze-w-2024-r a także „Kultura i dziedzictwo narodowe w … r.” https://new.stat.gov.pl/portal-publikacje/kultura-i-dziedzictwo-narodowe-w-2024-r Nowa edycja z danymi za 2025 r. dostępna będzie 30 września 2026 r.) oraz w bazach danych GUS (https://bazydanych.new.stat.gov.pl/).