Statystyka publiczna w państwie opartym na danych. GUS na XXXII Forum Teleinformatyki
Jak szybciej dostarczać wiarygodne informacje, korzystać z nowych źródeł danych i jednocześnie chronić poufność? O tych wyzwaniach oraz rozwiązaniach rozwijanych przez statystykę publiczną rozmawiano 24 września podczas XXXII Forum Teleinformatyki.
Podczas otwarcia Forum, Piotr Gradzik, Kierownik Zakładu Centrum Informatyki Statystycznej w Radomiu, odebrał nagrodę „Wielki Herold XXXII-lecia Forum Teleinformatyki”. To jubileuszowe wyróżnienie nawiązuje do nagrody „Złoty Herold”, którą Rada Programowa Forum przyznaje osobom i instytucjom za wspieranie budowy nowoczesnego państwa, które powszechnie wykorzystuje technologie teleinformatyczne.
Marek Cierpiał-Wolan, Prezes GUS, wystąpił w sesji „System informacyjny państwa – projekty przyszłości”. Mówił o roli statystyki publicznej w dostarczaniu rzetelnych i porównywalnych informacji o gospodarce i społeczeństwie. Zwrócił uwagę, że tradycyjne badania są coraz częściej uzupełniane danymi z rejestrów administracyjnych i nowych źródeł. Aby dobrze wykorzystać te zasoby, instytucje potrzebują wspólnych standardów, odpowiedniej jakości danych oraz bezpiecznych zasad ich łączenia i przetwarzania.
Trzy przykłady nowych zastosowań danych
Po południu odbyła się sesja GUS „Statystyka publiczna w państwie opartym na danych – wybrane badania i projekty”, prowadzona przez Dominikę Rogalińską, Wiceprezes GUS, oraz Kajetana Wojsyka z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jej celem było pokazanie statystyki publicznej jako części infrastruktury informacyjnej państwa: instytucji, która łączy dane z różnych źródeł i rozwija sposoby udostępniania wyników odbiorcom.
Dane syntetyczne a ochrona poufności. Marcin Piekarek, Dyrektor Centrum Informatyki Statystycznej i Anna Olwert z CIS przedstawili dane syntetyczne jako możliwą odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na szczegółowe zbiory do analiz. Takie dane zachowują ważne właściwości statystyczne danych źródłowych, a jednocześnie ograniczają ryzyko ujawnienia informacji chronionych. Mogą dzięki temu poszerzyć możliwości wykorzystania danych w badaniach, przy zachowaniu tajemnicy statystycznej.
Satelity i AI w statystyce rolniczej. Przemysław Slesiński z Urzędu Statystycznego w Olsztynie pokazał, jak połączenie danych satelitarnych, informacji o pogodzie i modeli sztucznej inteligencji pomaga rozpoznawać rodzaje upraw, oceniać ich stan oraz prognozować plony. Rozwiązania te pozwalają pozyskiwać szczegółowe informacje o rolnictwie, a zarazem ograniczać obciążenie respondentów.
Pytania o dane zadawane zwykłym językiem. Marcin Brzeżański i Tomasz Makowski z Asseco Poland przedstawili możliwości wykorzystania generatywnej AI do korzystania z Banku Danych Lokalnych GUS. Użytkownik mógłby zapytać o interesujące go informacje własnymi słowami, bez znajomości specjalistycznych narzędzi. Prelegenci podkreślili, że odpowiedzi i podawane w nich liczby muszą mieć oparcie w danych źródłowych.
Przedstawione przykłady pokazują różne kierunki rozwoju statystyki publicznej: bezpieczne udostępnianie danych, wykorzystanie nowych źródeł informacji i ułatwianie odbiorcom dostępu do wyników badań.
