Informacja na temat publikacji danych o zobowiązaniach warunkowych sektora instytucji rządowych i samorządowych i udziale sektora w kapitale przedsiębiorstw oraz zobowiązaniach przedsiębiorstw publicznych | GUS - Portal Informacyjny

Począwszy od 2026 r. Główny Urząd Statystyczny publikuje następujące informacje z częstotliwością roczną:

• zobowiązania warunkowe o potencjalnie istotnym wpływie i jego zakres na budżety publiczne, w tym:
  • udzielone gwarancje, 
  • pożyczki zagrożone oraz 
  • zobowiązania wynikające z umów partnerstwa publiczno-prywatnego

termin publikacji do końca października, 

• zobowiązania przedsiębiorstw publicznych, 
• udział jednostek sektora instytucji rządowych i samorządowych w kapitale przedsiębiorstw prywatnych i publicznych w przypadku kwot istotnych z ekonomicznego punktu widzenia

termin publikacji do końca grudnia. 

Obowiązek publikacji danych wynika z art. 14 pkt 3 Dyrektywy Rady (UE) 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich¹. Dotychczas dane opracowywane przez Główny Urząd Statystyczny były publikowane na stronie Ministerstwa Finansów (MF). Od 2026 roku dane w zakresie zobowiązań warunkowych będą publikowane na Portalu informacyjnym GUS (w Dziedzinowych Bazach Wiedzy). Dane historyczne są nadal dostępne na stronie Ministerstwa Finansów pod linkiem https://www.gov.pl/web/finanse/dane-fiskalne-na-potrzeby-nadzoru-budzetowego-ue.  

Dane opracowane są zgodnie z metodyką Europejskiego Systemu Rachunków Narodowych i Regionalnych w Unii Europejskiej (ESA2010), wprowadzonego w życie Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 549/2013 z dnia 21 maja 2013 r. z późniejszymi zmianami², oraz wytycznymi zawartymi 
w dostosowanym do ESA2010 Podręczniku deficytu i długu sektora instytucji rządowych i samorządowych (Manual on Government Deficit and Debt (MGDD), edycja 2022)³.

Publikacja powyższych danych ma na celu zwiększenie przejrzystości finansów publicznych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz poprawę jakości, kompletności i porównywalności danych fiskalnych. Dostępność i wysoka jakość statystyk opracowywanych zgodnie z Europejskim Systemem Rachunków Narodowych i Regionalnych mają kluczowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania unijnych ram nadzoru fiskalnego.

Najnowsze dane za rok 2025 r. zostały 30.10.2026 r. opublikowane w Dziedzinowych Bazach Wiedzy. Po wejściu na stronę wyboru raportu, należy przejść do działu Rachunki narodowe i regionalne > Rachunki narodowe > Statystyka sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz wybrać interesujący Państwa raport. Zachęcamy do zapoznania się z udostępnionymi danymi oraz do śledzenia ich aktualizacji.

Wyjaśnienia metodologiczne

Gwarancja to prawnie wiążące zobowiązanie gwaranta do uregulowania dłużnych należności (np. spłaty kredytu, obligacji lub odszkodowania), jeśli podmiot, który zaciągnął zobowiązanie, nie zrobi tego samodzielnie. Udzielenie gwarancji nie oznacza natychmiastowego wydatku, ale wiąże się z ryzykiem, że 
w przyszłości konieczne będzie pokrycie cudzego długu ze środków gwaranta. 

Gwarancje jednorazowe są to gwarancje indywidualne, w których gwaranci nie są w stanie dokonać wiarygodnej oceny ryzyka wystąpienia żądań wypłaty z tytułu gwarancji. Gwarancje jednorazowe związane są z instrumentami dłużnymi (np. kredyty, obligacje).

Gwarancje standaryzowane to gwarancje udzielane w dużych ilościach, zwykle na dość małe kwoty, na identycznych warunkach. W transakcjach tych uczestniczą trzy strony: pożyczkobiorca, pożyczkodawca 
i gwarant. Pożyczkobiorca albo pożyczkodawca może zawrzeć umowę z gwarantem o spłacenie pożyczkodawcy, jeśli pożyczkobiorca nie wywiąże się ze zobowiązań. Nie jest możliwe dokładne oszacowanie ryzyka dotyczącego zagrożenia spłaty kredytu, ale możliwe jest oszacowanie, ile z dużej liczby takich kredytów będzie zagrożonych niespłaceniem. Przykładami takich gwarancji są gwarancje pożyczek zabezpieczonych hipoteką oraz gwarancje kredytów/pożyczek studenckich.

Dane dotyczące gwarancji nie obejmują gwarancji rządowych udzielanych w ramach mechanizmu gwarancji w ramach Umowy ramowej w sprawie Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej (EFSF), gwarancji mających cechy instrumentu pochodnego, tj. gwarancji, które spełniają definicję instrumentu pochodnego, gwarancji dot. ubezpieczenia depozytów bankowych i pochodnych, gwarancji rządowych dot. wydarzeń, których występowanie nie jest objęte ubezpieczeniem komercyjnym (trzęsienia ziemi, powodzie na dużą skalę, wypadki nuklearne, niektóre wystawy dzieł sztuki, itp.).

Dane obejmują wszystkie podsektory sektora instytucji rządowych i samorządowych, z wyjątkiem podsektora funduszy ubezpieczeń społecznych. Raportowane są tylko gwarancje udzielone jednostkom zaklasyfikowanym poza sektorem instytucji rządowych i samorządowych. Wartość gwarantowanego długu nie obejmuje wartości długu już przejętego przez sektor instytucji rządowych i samorządowych, zgodnie 
z metodyką ESA2010. 

Rewizja danych za lata 2022–2024 (w pozycjach odnoszących się do gwarancji jednorazowych) w stosunku do publikowanych w ubiegłym roku przez MF wynika ze zmian w podejściu do instrumentu Next Generation EU (NGEU). Metodyka opracowania danych została dostosowana do wytycznych Komisji Europejskiej (KE), zgodnie z którymi zobowiązania warunkowe rejestrowane są w odniesieniu do pożyczek udzielonych państwom członkowskim w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (ang. the Recovery and Resilience Facility - RRF), a nie całość zadłużenia zaciągniętego przez KE na potrzeby programu NGEU. W konsekwencji, wartości za lata 2022–2024 zostały odpowiednio obniżone. 

Pozostałe zobowiązania ogółem wynikające z umów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP) zaklasyfikowanych poza bilansem sektora instytucji rządowych i samorządowych dotyczą wartości aktywów związanych z realizacją tych umów. Początkowa wartość kapitałowa określona w umowie jest 
z czasem stopniowo zmniejszana o kwotę obniżenia wartości ekonomicznej, która jest obliczana na podstawie danych szacunkowych lub rzeczywistych. Skorygowana wartość kapitałowa odzwierciedla wartość bieżącą aktywów w momencie raportowania. Stosowane jest założenie, że kwota ta odzwierciedla nakłady brutto na środki trwałe i wpływ na zadłużenie w przypadku, gdyby aktywa zostały przejęte przez sektor instytucji rządowych i samorządowych w trakcie trwania kontraktu.

Z uwagi na potrzebę zachowania tajemnicy statystycznej w rozumieniu art. 10 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 439), dane za lata 2022-2025 nie są publikowane. 

Kredyt lub pożyczka jest zagrożona, jeżeli: 

1. spłata odsetek lub kwoty głównej jest opóźniona o 90 lub więcej dni w stosunku do daty wymagalności; 
2. odsetki do zapłacenia za okres 90 lub więcej dni zostały skapitalizowane, refinansowane lub ich spłata została opóźniona w drodze umowy;
3. płatności są opóźnione o mniej niż 90 dni, ale są inne uzasadnione przyczyny (takie jak złożenie wniosku o upadłość dłużnika) budzące wątpliwości co do pełnej realizacji płatności (ESA2010 § 7.101). 

Obok odmiennego momentu ujmowania transakcji, zakres podmiotowy sektora instytucji rządowych 
i samorządowych różni się od sektora finansów publicznych. Dane opracowywane zgodnie z metodyką ESA2010 obejmują szerszy zakres podmiotów. Sektor instytucji rządowych i samorządowych obejmuje jednostki sektora finansów publicznych, z wyjątkiem Polskiego Klubu Wyścigów Konnych, oraz inne jednostki spełniające kryteria klasyfikacji sektorowej, w tym część przedsiębiorstw publicznych. Pełna lista sektora znajduje się na stronie GUS pod adresem: https://publikacje.new.stat.gov.pl/portal-publikacje/lista-jednostek-sektora-instytucji-rzadowych-i-samorzadowych-s13-zgodnie-z-esa2010-stan-na-31-grudnia-2024-r.

¹https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A02011L0085-20240430

²https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A02013R0549-20250901&qid=1792500111378

³https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-manuals-and-guidelines/w/ks-gq-23-002