Informacje o zmianach w badaniu cen konsumpcyjnych w 2026 r. | GUS - Portal Informacyjny

Główny Urząd Statystyczny informuje o aktualizacjach wprowadzonych do nowej edycji badania cen towarów i usług konsumpcyjnych.  Wprowadzane zmiany są efektem dostosowania do najnowszych międzynarodowych standardów jakości oraz zmian zachodzących na rynku detalicznym. 

1. Wdrożenie klasyfikacji COICOP 2018

Od 2026 r. wydatki konsumpcyjne gospodarstw domowych, a także wytypowane do badania towary i usługi klasyfikowane są zgodnie z najnowszą wersją międzynarodowej Klasyfikacji Spożycia Indywidualnego według Celu, czyli COICOP2018. Klasyfikacja COICOP (Classification of Individual Consumption According to Purpose) jest międzynarodowym standardem ONZ służącym do klasyfikowania wydatków konsumpcyjnych gospodarstw domowych, wykorzystywanym m.in. przy obliczaniu wskaźników CPI i HICP. Więcej informacji na temat zmiany klasyfikacji dostępnych jest na stronie GUS:

• https://new.stat.gov.pl/informacja-na-temat-wdrozenia-klasyfikacji-coicop-2018-od-danych-za-2026-rok;
• https://new.stat.gov.pl/biezaca-informacja-na-temat-wdrozenia-klasyfikacji-coicop-2018-od-danych-za-2026-rok

Porównanie podstawowych grup (działów) klasyfikacji ECOICOP i COICOP2018 we wskaźniku CPI przedstawiono w Załączniku 1 oraz Załączniku 2.

Dla zobrazowania wpływu COICOP 2018 na wskaźniki CPI dokonano eksperymentalnych przeliczeń danych za lata 2023‑2025. Wyniki porównań zaprezentowano w Załączniku 3.

Przy oszacowaniu wskaźników cen za lata 2023‑2025 według COICOP 2018 wykorzystano:

• wagi dla wskaźników CPI w układzie COICOP2018 uzyskane z BBGD[1] (dane do wag dla roku 2023 obliczono z wykorzystaniem odpowiednich współczynników służących do przeliczenia wydatków gospodarstw domowych z ECOICOP na COICOP2018, dla wag  CPI w latach 2024-2025 zastosowano dane o wydatkach zebrane w układzie COICOP2018),
• wskaźniki obliczone od poziomu elementarnego, to jest poprzez zaklasyfikowanie poszczególnych reprezentantów wg nowej klasyfikacji i obliczenie wskaźników cen dla  grup elementarnych i wyższych szczebli agregacji.

2. Aktualizacja systemu wag

Jak co roku, uaktualniono system wag stosowany przy agregacji wskaźników cen obserwowanych dla poszczególnych grup towarów i usług w celu obliczenia wskaźnika ogółem. W 2026 r. zastosowany został system wag oparty na wstępnych wynikach badania wydatków gospodarstw domowych (BBGD) z 2025 r. Aktualny system wag na 2026 r. jest dostępny w Dziedzinowych Bazach Wiedzy (DBW). Zakres danych obejmuje informacje o strukturze wydatków konsumentów ogółem, a także dla 7 typów gospodarstw domowych oraz dla wszystkich poziomów Klasyfikacji Spożycia Indywidualnego według Celu COICOP2018.

System wag stosowany w obliczeniach wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych dla 13 podstawowych grup towarów i usług kształtuje się następująco:

3. Aktualizacja reprezentantów

W 2026 r., podobnie jak w latach poprzednich, zaktualizowano listę produktów reprezentantów, dla których każdego miesiąca są badane zmiany cen i gromadzone cechy jakościowe. Reprezentantami są konkretne towary i usługi, których ceny są obserwowane aby notować zmiany cen grup wydatków gospodarstw domowych. Weryfikacja listy reprezentantów zapewnia zastępowanie produktów, które straciły cechy reprezentatywności lub zniknęły z rynku. W ich miejsce są wprowadzane produkty, które odzwierciedlają aktualną ofertę rynkową. Wprowadzone modyfikacje odpowiadają zmianom wynikającym z przyjęcia nowej klasyfikacji COICOP 2018, obejmują rozszerzenie obserwacji w wybranych grupach produktów, jak i dostosowanie badania do nowych form zakupów oraz korzystania z usług:

• W grupie „Żywność i napoje bezalkoholowe” rozszerzono obserwację cen m.in. w zakresie produktów zbożowych, owoców suszonych, orzechów, warzyw  świeżych i mrożonych, naturalnych zamienników cukru, dań gotowych.
• W zakresie odzieży nastąpiły korekty wymagań jakościowych dotyczących składu surowcowego (np. obniżenie zawartości bawełny).
• Obserwacje cen w zakresie utrzymania mieszkania rozszerzono o sprzęt do zabezpieczenia mieszkania lub domu, a także zaktualizowano zakres wybranych usług konserwacji. W grupach wyposażenia mieszkania uwzględniono nowe drobne artykuły użytkowe oraz sprzęt kuchenny.
• Do działu „Zdrowie” wprowadzono nowe reprezentanty obejmujące zarówno produkty farmaceutyczne, jak i wyroby medyczne oraz usługi profilaktyki zdrowotnej. Rozszerzono również obserwację usług związanych z opieką długoterminową.
• W dziale „Transport” wprowadzono nowe akcesoria ochronne związane z korzystaniem z prywatnych środków transportu, zaktualizowano wybrane usługi transportu kolejowego, lotniczego, usługi kurierskie i dostarczania paczek, a także rozszerzono obserwację opłat w zakresie parkowania.
• Dział „Informacja i komunikacja” (poprzednio dział „Łączność”) uzupełniono o urządzenia peryferyjne i materiały eksploatacyjne, urządzenie elektroniczne służące do monitorowania aktywności fizycznej, akcesoria informacyjno-telekomunikacyjne.
• Lista reprezentantów została rozszerzona również w obszarach związanych z usługami turystycznymi, fotograficznymi oraz usługami okolicznościowymi. Uwzględniono także towary i usługi związane z posiadaniem zwierząt domowych.

W 2026 r. dla blisko 35% grup elementarnych wskaźnik cen obliczany jest na podstawie notowań pochodzących z kilku źródeł danych o cenach. W zależności od rodzaju produktów będących przedmiotem badania, jak również od zwyczajów i upodobań konsumentów dotyczących miejsca dokonywania zakupów, gromadzone dane pochodzą bezpośrednio z systemów informatycznych sieci handlowych lub ze stron internetowych przedsiębiorstw prowadzących sprzedaż on-line. W 2026 r. zwiększył się udział grup, dla których uwzględniane są zakupy realizowane w Internecie.

Załącznik 1

Załącznik 2

Zakres podstawowych grup (działów) klasyfikacji we wskaźniku CPI w 2025 r. (wg ECOICOP) i 2026 r. (wg COICOP2018)